Toezegging Anti-tax avoidance directive (ATAD) (36.800 XXII)

De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zegt de Kamer, naar aanleiding van vragen van de leden Van Aelst-Den Uijl (SP), toe te kijken naar wat er nodig is om de renteaftrekbeperking in de ATAD af te schaffen in het scenario dat er geld voor zou zijn en de ATAD-richtlijn het toestaat.

Handelingen I 2025/2026, nr. , item , p. .

Mevrouw Van Langen-Visbeek (BBB):

Daarnaast zien we grote tekorten opdoemen bij de woningcorporaties. Uit berekeningen van Aedes en de toezichthouder Autoriteit woningcorporaties blijkt een tekort van bijna 20 miljard euro om de nieuwbouw-, renovatie- en verduurzamingsafspraken uit de Nationale Prestatieafspraken te kunnen realiseren. Aedes heeft herhaaldelijk aangegeven dat de afschaffing van de vennootschapsbelasting voor woningcorporaties circa 1,5 miljard euro aan financiële ruimte oplevert en daarmee een veelvoud aan investeringscapaciteit kan vrijmaken. De minister heeft bij de beantwoording van onze vragen aangegeven dat er wordt nagedacht over een herbestedingsreserve. Kan de minister aangeven waarom de invoering van deze maatregel niet op korte termijn mogelijk is? Door een herbestedingsreserve zorg je ervoor dat de belastingbetaling wordt uitgesteld en dat woningcorporaties worden beloond die meer investeren. Wat gebeurt er als corporaties aangeven dat ze niet meer kunnen investeren en daardoor niet aan de verplichte 30% sociale huur kunnen voldoen? Gaat dit leiden tot nog meer vertragingen in de bouw? Is het mogelijk particuliere investeerders en pensioenfondsen te laten instappen om die broodnodige woningen dan wel te bouwen? Welke fiscale drempels gooit de minister overboord om dit voor hen aantrekkelijk te maken? Hoelang blijven we nog doormodderen met de Wet betaalbare huur? Graag een toezegging van de minister dat ze niet alleen de scherpe kantjes van de wet afhaalt, en dan vooral in de Randstad, maar dat ze ook serieus overweegt om die wet af te schaffen.

Handelingen I 2025/2026, nr. , item , p. .

Mevrouw Van Aelst-den Uijl (SP):

Nu zijn er natuurlijk heel veel manieren om middelen voor corporaties vrij te maken, maar de afschaffing van de ATAD-belasting, de Anti-Tax Avoidance Directive, een Europese richtlijn om belastingontduiking aan te pakken, en het aanpakken van de winstbelasting, zojuist al eventjes genoemd door de BBB, zou een bijzonder goed begin kunnen zijn voor corporaties. Zijn dat maatregelen die dit kabinet overweegt? Gaat dit kabinet eindelijk de ATAD en de winstbelasting op corporaties aanpakken?

Handelingen I 2025/2026, nr. , item , p. .

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Dan de vraag van mevrouw Van Langen-Visbeek of ik de ATAD ga afschaffen. Ik denk dat de onderliggende vraag is of ik onderschrijf dat de corporaties het moeilijk hebben en dat de businesscase zich niet meer laat rondrekenen. Dat ben ik volmondig met u eens. Daar kom ik straks bij een andere vraag ook nog wel op terug. We zijn dus naar verschillende maatregelen aan het kijken om dat probleem op te lossen en we werken die uit. Voor de faciliteit van de vennootschapsbelasting is inmiddels structureel 325 miljoen gereserveerd. Maar voor het afschaffen van de renteaftrekbeperking in de ATAD hebben we momenteel geen dekking. Dat is onder de huidige ATAD-richtlijn ook niet mogelijk.

Mevrouw Van Aelst-den Uijl (SP):

Ik moest even kauwen op de antwoorden van de minister over de ATAD en wat er al dan niet zou kunnen. Ik hoor de minister dan zeggen, eerst eromheen: ja, ik ben het ermee eens dat corporaties lastig hebben. Daarna over zowel die ATAD als over andere belastingen, hoor ik de minister dan eigenlijk zeggen: ik heb er geen geld voor en ik vind het te moeilijk om het aan te laten passen. De ene helft van het antwoord was: ik heb er geen geld voor, geen dekking. En de andere helft was: de huidige ATAD laat dat niet toe, dus kan het niet. Het gekke is dat ik dit kabinet bij heel veel andere dingen hoor zeggen het bijna onmogelijke willen oplossen. Ze doen hun best. Alles wordt geprobeerd. Daarmee klinkt dit antwoord eigenlijk een beetje als: ik wil het niet. Kunt u zich dat voorstellen?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Goede vraag. Ik val er bijna stil van, omdat ik nog niet zo vaak in mijn leven van iemand de feedback heb gekregen dat ik iets niet zou willen. Dus dat vind ik moeilijk voor te stellen voor mezelf. Ik hoor u en ik begrijp dat ik ander taalgebruik bezig dan collega's, die zeggen "ik ga mijn best ervoor doen". Ik wil mijn best doen, maar ik wil ook met realisme het gesprek voeren in uw Kamer. Dus ik erken de problematiek. Ik kijk er ook niet van weg. Ik ben er ook mee bezig. Maar er is gevraagd om geen luchtkastelen te bouwen. Nou, dat probeer ik ook niet te doen. Daarom probeer ik te zeggen: er moet bij de corporaties zelf iets gebeuren en er moet is gebeuren bij het Rijk. Dat ben ik aan het uitwerken. Ik kan daar niet op vooruitlopen.

De ATAD afschaffen zou 600 miljoen kosten. Als dat uit mijn huidige begroting zou moeten komen, moet ik een heleboel andere dingen niet meer doen. Dat is denk ik niet iets wat we hier tijdens het debat moeten uitvogelen met elkaar, wat dat zou moeten zijn. Het gaat bij mijn dus niet om niet willen. Voor mij is het allerbelangrijkste dat die corporaties hulp nodig hebben. Dat zie ik ook. Ik besluit alleen nog niet hier of dat dan is door me in te zetten op de ATAD, dat dat gaat zijn via een andere regeling of dat dat in augustusbesluitvorming meegenomen moet worden, waar ik niet op vooruit mag lopen.

Dus wellicht moet ik andere woorden gebruiken om u te overtuigen dat ik hier met de beste intenties sta, maar ik wil wel een eerlijk beeld schetsen van waarmee ik wel bezig ben en waarmee niet. De stip op de horizon is ervoor zorgen dat de businesscase van de corporaties zich rond blijft rekenen, zodat ze kunnen blijven bouwen.

De voorzitter:

Mevrouw Van Aelst, wilt u nog een vervolgvraag stellen?

Mevrouw Van Aelst-den Uijl (SP):

Dank, voorzitter. Ik was er nog heel even op aan het kauwen. Het is fijn om te horen dat deze minister met oplossingen wil komen. Wat ik dan niet helemaal begrijp, is het antwoord: ik kan nu de ATAD niet afschaffen, los van de financiële kant. Als er blijkbaar een regelprobleem is, zou ik me kunnen voorstellen dat je dat in elk alvast oplost, zodat het als je er wel middelen voor hebt afgeschaft kan worden. Dat zou in ieder geval een eerste stap zijn. Dus ik ben wel een beetje op zoek naar hoe hard we lopen, gezien hoe groot de crisis is.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Wat mevrouw Van Aelst-den Uijl mij vraagt, is of ik ergens naar wil kijken, ook als ik niet zeker weet of misschien wel zeker weet of er daarna dan geld voor is het om het op te lossen. Ik wil overal naar kijken. Ik wil alleen voorkomen dat daarna het beeld ontstaat dat we dit gaan doen en dat we dan straks onze eigen teleurstelling hebben geregeld, omdat er vervolgens geen financiën bij zitten om het daadwerkelijk mogelijk te maken. Dus ik wil met alle plezier kijken wat er nodig zou zijn om het wel voor elkaar te krijgen in het scenario dat er geld voor zou zijn, zonder enigszins de verwachting te wekken dat dat dan de prioriteit krijgt als er ergens geld beschikbaar zou zijn. Voor mij ligt de prioriteit in het oplossen van de problematiek van de corporaties en ik weet gewoon nog niet of dit daar dan de ideale oplossing voor is.

De voorzitter:

Mevrouw Van Aelst, laatste keer.

Mevrouw Van Aelst-den Uijl (SP):

Die toezegging zou in ieder geval een stapje zijn.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Ik kan toezeggen dat ik ernaar ga kijken, zonder enige verwachtingen op de uitkomst.

• 16 juni 2026
  toezegging gedaan