Verslag van de vergadering van 10 november 2026 (2026/2027 nr. 08)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 14.38 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Janssen i (SP):
Voorzitter. Dank aan de bewindspersonen voor de gegeven antwoorden, zowel mondeling als schriftelijk. Dat er nog vragen niet of onvolledig zijn beantwoord, laat zich verklaren door de ongewone ontwikkelingen tijdens het debat. Dat kunnen we vandaag herstellen in de tweede termijn.
Ik wil in de tweede termijn van de SP vooral twee zaken uitlichten die mij verbaasd, misschien verbijsterd, maar vooral verontrust hebben. Laat ik met het zorgwekkendste beginnen. Ik vroeg de minister welke gevolgen de bezuinigingen die dit kabinet op ministeries doorvoert, hebben voor de bijzondere opsporingsdiensten. Ik vroeg de minister of deze bijzondere opsporingsdiensten, die zijn belast met politietaken, ook vrijgesteld en uitgezonderd zullen worden van de bezuinigingen, zoals ook met de politie gebeurt. Die bijzondere opsporingsdiensten zijn cruciaal bij de aanpak van zware criminaliteit op het gebied van milieu, de voedsel- en agroketen, fiscaliteit en arbeidsuitbuiting. De minister antwoordde in de eerste termijn dat deze bijzondere opsporingsdiensten niet zullen worden uitgezonderd. De SP vindt dat verbijsterend. In 2005 zijn de politietaken in de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten juist nadrukkelijk bij deze bijzondere opsporingsdiensten belegd. De politie heeft gezegd: wij doen het niet meer, vanwege de specifieke kennis die nodig is. Die politietaken worden nu belegd bij deze vier in de wet genoemde BOD's.
De afzonderlijke ministeries moeten volgens de minister zelf maar bepalen of de bijzondere opsporingsdiensten worden ontzien bij de bezuinigingen. Ik vind dat onnavolgbaar, omdat de minister bij dit antwoord voorbijgaat aan de rol en taken die hij heeft volgend uit de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten. Ik noemde de wet eerder al. De minister van Justitie en Veiligheid stelt namelijk de landelijke beleidsprioriteiten vast en heeft een coördinerende taak voor de vier in de wet genoemde bijzondere opsporingsdiensten: de FIOD, de NVWA, de ILT en de SIOD. Dit staat nog los van de algemene stelselverantwoordelijkheid van de minister voor de strafrechtelijke handhaving, die hij ook nog heeft. Hoe kan de minister nu zeggen dat de vakministers zelf maar moeten zien wat ze gaan doen met de aanpak van de zware criminaliteit waar deze vier bijzondere opsporingsdiensten mee belast zijn? Graag een reactie van de minister.
Hoe heeft hij, gelet op de bezuinigingen, de beleidsprioriteiten vastgesteld? Welke zijn dat dan? We hoorden de minister eerder zeggen dat de pakkans omhoog moet, maar wel met minder geld en minder mensen. Ik kan dat niet volgen. Welke gevolgen gaat het bezuinigen op de bijzondere opsporingsdiensten hebben op de pakkans, de ontnemingen en het rechtsgevoel van de samenleving als criminaliteit meer gaat lonen in plaats van minder? Dan krijgen we nog minder ontnemingen. Die ontnemingen zijn op dit moment al een fractie van de criminele winsten. Dan moet er toch gestreefd worden naar meer ontnemingen in plaats van minder en een hogere pakkans in plaats van een lagere? Graag een reactie van de minister op dit punt.
Voorzitter. De Algemene Rekenkamer lijkt ook hier weer gelijk te krijgen. Het lijkt erop dat er geen grondige taakanalyse is gemaakt van de gevolgen van deze bezuinigingen op de bijzondere opsporingsdiensten. Erkent de minister dit? Waarom is dit niet gebeurd?
Voorzitter. Het tweede punt dat ik noemde, is de beantwoording van de vraag over mijn stelling dat de optelsom van maatregelen die de rechtsbescherming van burgers aantasten, groter is dan de enkele som der delen. De beantwoording van de staatssecretaris was teleurstellend. De staatssecretaris gaat in de beantwoording weer in op de noodzaak van de individuele maatregelen zoals ik die genoemd heb. Zij gaat voorbij aan de kern van mijn vraag. Is er iemand in het kabinet die zich rekenschap geeft en zich verantwoordelijk voelt voor wat die optelsom van al die individuele maatregelen die de rechtsbescherming van burgers inperken, betekent en wat de gevolgen zijn voor het totaal van de rechtszekerheid en het gevoel van rechtsbescherming? Het maakt mij niet uit welke minister of staatssecretaris dat doet, maar iemand zou dat overzicht toch moeten willen hebben. Het is nu versnipperd. Daarom is mijn vraag aan de staatssecretaris of zij zich hiervoor verantwoordelijk voelt of dat zij de rol meer op het pad van de minister van Justitie en Veiligheid of de minister van Binnenlandse Zaken vindt liggen. Ik krijg graag een reactie. Iemand zou dat overzicht toch moeten willen hebben.
Voorzitter. Ik ben echt verbaasd over de beantwoording van mijn vragen over de bezuinigingen van dit kabinet op de Autoriteit Persoonsgegevens, want de staatssecretaris schrijft dat zij een beeld wil herstellen en zij schrijft dat het budget van de AP de afgelopen vijf jaar is verdubbeld. Maar, zo vraag ik de staatssecretaris, zou dat misschien niet te maken hebben met het uitbreiden van het takenpakket van de Autoriteit Persoonsgegevens? Of stelt de staatssecretaris dat de Autoriteit Persoonsgegevens hetzelfde werk is blijven doen als vijf jaar geleden, maar nu met een dubbel budget? Dat is namelijk een beetje de suggestie die zij wekt.
Verder bevreemdt het mij dat de staatssecretaris in de beantwoording wél opvoert dat haar voorgangers vijf jaar het budget hebben verhoogd, maar niet opvoert dat dit kabinet — dat was ook de kern van mijn vraag — 15% gaat bezuinigen op de Autoriteit Persoonsgegevens, want daar hield het antwoord op. Dit lijkt wel een belastingplan. Mijn vraag is en blijft daarom of de staatssecretaris dit verantwoord vindt, zo'n bezuiniging op de Autoriteit Persoonsgegevens in een samenleving die steeds verder digitaliseert. Ik hoor graag het antwoord op deze vraag en op de overige door mij gestelde vragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Bezaan van de PVV.